Іканапісная спадчына Беларусі XVII — пачатку ХХ ст

«Іканапісная спадчына Беларусі XVII — пачатку ХХ ст. Помнікі са збору Нацыянальнага гістарычнага музея Рэспублікі Беларусь» — выставачны праект галоўнага музея Беларусі. Усяго на выставе экспануецца 69 твораў. Прадстаўленыя іконы і алтарныя карціны даюць уяўленне пра развіццё сакральнага жывапісу на беларускіх землях за працяглы перыяд: ад першай паловы ХVІІ да першай трэці ХХ ст. Дэманструемыя помнікі належаць да розных хрысціянскіх канфесій: праваслаўя, каталіцтва, уніяцтва і стараабрадніцтва. Акрамя храмавых абразоў на выставепрадстаўлена вялікая група твораў, прызначаных для размяшчэння ў дамах для хатняй малітвы.

 

Найбольш раннія іконы — «Багародзіца Адзігітрыя» (іл. 1) і «Хрышчэнне ў Іардане» (іл. 2) — датуюцца першай паловай XVII ст. Яны сведчаць пра панаванне ў той час у беларускім жывапісе маньерызму. Названы багародзічны абраз з’яўляецца адным са знакавых помнікаў у калекцыі музея, бо на ім увасоблены тыя рысы, якія істотна адрозніваюць беларускую іканапісную традыцыю ад сакральнага мастацтва суседзяў — Расіі і Польшчы. Гаворка ідзе пра раслінны арнамент на фоне іконы, які выразаўся або ляпіўся па ляўкасе.

 

Такі спосаб аздобы беларускіх ікон назіраецца на помніках пачынаючы з ХVІ ст. Але менавіта на пачатак XVII ст. акрамя рэльефнага дэкору склаліся і іншыя мясцовыя асаблівасці — імкненне да рэчаіснасці, што назіраецца ў перадачы аб’ёму праз святлоценявую мадэліроўку; індывідуалізацыя абліччаў, этнаграфізм у адлюстраванні мясцовых тыпажоў, архітэктуры, прадметаў побыту.

 

Иконописное наследие Беларуси XVII — начала ХХ в. : Памятники из собрания Национального исторического музея Республики Беларусь

Icon-Painting Heritage of Belarus of the 17th — early 20th Centuries : Artifacts from the collection of the National Historical Museum of the Republic of Belarus

укладанне і прадмова Галіны Флікоп-Світы

Мінск : Кнігазбор, 2019. — 84 с. : іл.

ISBN 978-985-7227-23-5.